Chak ane sou 8 mas, mond lan make Jounen Entènasyonal Fanm (IWD). Li se yon jou ki ta ka, sou sifas la, dwe rekonèt ak flè, hashtags medya sosyal, ak evènman antrepriz. Men, anba ekspresyon modèn sa yo, se yon mouvman mondyal pwisan ak konplèks ki gen yon istwa ki gen plis pase yon syèk. IWD se pa sèlman yon selebrasyon; se yon apèl a aksyon, yon jou pwotestasyon, ak yon rapèl enpòtan nan vwayaj la ap kontinye nan direksyon egalite sèks.
Yon syèk nan lit: Istwa a nan IWD
Semans Jounen Entènasyonal Fanm yo te plante nan kòmansman 20yèm syèk la, yon epòk gwo boulvèsman sosyal ak chanjman endistriyèl. An 1908, 15,000 fanm te mache nan vil Nouyòk, pou yo te mande pi kout èdtan, pi bon salè, ak dwa pou vote. Enspire pa aksyon sa yo, lide yon jounen nasyonal fanm te fèt Ozetazini ane annapre a.
Konsèp la te vin mondyal an 1910 nan Konferans Entènasyonal Fanm Travayè yo nan Copenhagen, kote yon renome sosyalis Alman ak feminis Clara Zetkin te pwopoze lide pou yon Jounen Entènasyonal Fanm anyèl. Li te anvizaje yon sèl jou, selebre pa chak peyi, pou peze revandikasyon fanm yo. Pwopozisyon an te rankontre ak apwobasyon inanim nan plis pase 100 fanm ki reprezante 17 peyi.
Premye IWD ofisyèl yo te selebre an 1911 nan Otrich, Denmark, Almay, ak Swis, ak rasanbleman pou mande dwa pou vote, kenbe fonksyon piblik, epi mete fen nan diskriminasyon nan espas travay. Trajikman, kèk jou apre, dife terib Triangle Shirtwaist Factory nan Vil Nouyòk te pran lavi plis pase 140 fanm travayè, mete aksan sou kondisyon travay brital yo te fè fas ak galvanize mouvman travayè a.
An 1917, fanm Ris yo te make jou a lè yo te fè grèv pou "pen ak lapè" pandan boulvèsman Premye Gè Mondyal la. Grèv yo, ki te kòmanse 8 mas selon kalandriye gregoryen an, se te yon katalis kle pou Revolisyon Ris la. Se evènman sa a ki te solidifye 8 mas kòm dat pèmanan pou Jounen Entènasyonal Fanm yo.
Yon selebrasyon plizyè aspè: Ki jan mond lan obsève IWD
Jodi a, yo obsève IWD nan plizyè fason, ki reflete yon pakèt tradisyon kiltirèl ak politik.
Yon Jou Manifestasyon ak Defans: Nan anpil pati nan mond lan, IWD rete yon jou pwisan pou aktivis politik. Òganizasyon dwa fanm yo, ONG, ak mouvman de baz yo òganize mach, rasanbleman, ak kanpay pou mete aksan sou pwoblèm enpòtan tankou diferans salè ant sèks yo, vyolans ki baze sou sèks-, mank aksè a edikasyon ak swen sante, ak dwa repwodiktif. Se yon jou pou fè bri, mande chanjman nan men gouvènman ak enstitisyon, epi kenbe pouvwa a rann kont.
Yon jou selebrasyon ak rekonesans: IWD se yon moman tou pou selebre reyalizasyon sosyal, ekonomik, kiltirèl ak politik fanm yo. Soti nan seremoni prim ki onore lidè fi nan syans, biznis, ak boza rive nan rasanbleman kominotè ki pataje istwa rezistans, jounen an klere yon limyè sou kontribisyon enkwayab fanm yo fè nan sosyete a. Se yon moman pou nou remèsye konseye, manman, sè, ak zanmi ki enspire nou.
Yon Jounen Refleksyon ak Edikasyon: Pou anpil moun, IWD se yon opòtinite pou edikasyon ak refleksyon. Lekòl yo ak inivèsite yo fè diskisyon ak atelye sou etid sèks. Klib liv konsantre sou otè fi. Medya yo dedye pwogram nan istwa fanm yo ak defi aktyèl yo. Tèm anyèl Nasyonzini pou IWD bay yon kad mondyal pou diskisyon, ki konsantre sou pwoblèm tankou inovasyon, chanjman nan klima, ak mete fen nan povrete.
Yon Jou Komèsyalize: Nan epòk modèn lan, IWD te vin tounen yon evènman komèsyal enpòtan tou. Mak lanse kanpay maketing ki santre sou "otonòm," ofri "fanm-posede" liy pwodwi yo, ak òganize evènman yo. Menmsi sa ka anplifye mesaj sipò pou fanm yo, li kritike tou paske yo souvan pèfòman epi yo manke sibstans si yo pa sipòte yon angajman reyèl pandan tout ane a pou pratik ekitab nan konpayi sa yo.
Misyon modèn lan: Poukisa IWD enpòtan plis pase tout tan
Nan yon mond kote nou ta ka wè fanm nan pozisyon pouvwa pi souvan, li fasil sipoze batay pou egalite a fini. Men, estatistik yo di yon istwa diferan.
Globalman, fanm yo toujou afekte pa povrete ak chanjman nan klima yon fason disproporsyonel. Youn nan twa fanm ap sibi vyolans fizik oswa seksyèl pandan lavi yo. Reprezantan fanm nan palman yo ak sal konsèy, pandan y ap grandi, toujou lwen egal. Pandemi COVID-19 la te pouse plizyè milyon fanm soti nan mendèv la epi ogmante chay swen ki pa peye yo, efase dè dekad pwogrè nan kèk domèn.
Se poutèt sa IWD rete enpòtan. Li se yon pòs chak ane sou pwogrè kolektif nou an. Se yon rapèl ke egalite se pa yon konsèp abstrè men se yon dwa moun fondamantal ki mande vijilans ak aksyon konstan. Se yon jou pou santre vwa fanm ki soti nan tout orijin-espesyalman moun ki souvan majinalize, tankou fanm koulè, fanm endijèn, fanm andikape, ak moun ki nan kominote LGBTQ+ la.
Alafen, lespri 8 mas la pa limite nan yon sèl dat. Fason ki pi efikas pou onore Jounen Entènasyonal Fanm yo se pote objektif li nan chak lòt jou nan ane a-nan defye pwòp prejije nou yo, sipòte fanm nan lavi pèsonèl ak pwofesyonèl nou, defann politik ekitab, ak travay nan direksyon pou yon avni kote pwomès egalite a se yon reyalite pou tout fanm ak tifi, toupatou.
